Citrā — Chitra

दायेशात्केन्द्रकोणे वा दुश्चिक्येलाभभेऽपिवा । शुभयुक्ते नृपप्रीतिर्विचित्राम्बरभूषणम् ।।५४।।

Edition gloss (Hindi)दशेश से केन्द्र वा कोण में गुरु हो वा तीसरे वा लाभ स्थान में हो शुभग्रह से पुण्य हो तो राजा से प्रीति, विचित्र वस्त्र आभूषण का लाभ।।५४।।

दस्रश्च मृगशीर्षश्च शर्वः पुष्यश्च सैंद्रभम् । उत्तराविश्वजिच्छ्रोणी चित्रा पुष्यश्च वायुभम् ।।७।। अभिजिद्वसुभं पौष्णं कृत्तिका च पुनर्वसुः । पूर्वोत्तरप्रोष्ठपदौ शततारा च विश्वभम् ।।८।।

Edition gloss (Hindi)अश्विनी, मृगशिरा, आर्द्रा, पुष्य, आर्द्रा, उत्तरा, पूर्वाषाढ़, श्रवण, चित्रा, पुष्य, स्वाती।।७।। अभिजित्, धनिष्ठा, रेवती, कृत्तिका, पुनर्वसु, पूर्वाभाद्रपद, उत्तरा भाद्रपद, शतभिष, उत्तराषाढ।।८।।

Doctrine recordGaṇa (6 guṇas) — each nakṣatra belongs to the deva, manuṣya or rākṣasa gaṇa (temperament class). The same gaṇa earns 6; deva with manuṣya 5–6; deva with rākṣasa 1; manuṣya with rākṣasa 0. A mismatch here (gaṇa-doṣa) signals a clash of basic temperament, softened when the Moon-sign lords are friends.

Doctrine recordYoni (4 guṇas) — each nakṣatra carries an animal nature (aśva, gaja, meṣa, sarpa, śvāna, mārjāra, mūṣaka, go, mahiṣa, vyāghra, mṛga, vānara, nakula, siṃha). The same yoni earns 4; friendly yonis 3; neutral 2; unfriendly 1; the sworn-enemy pairs (horse–buffalo, elephant–lion, sheep–monkey, serpent–mongoose, dog–hare/deer, cat–rat, cow–tiger) earn 0. It measures instinctive, physical compatibility.

Doctrine recordNāḍī (8 guṇas) — the heaviest kūṭa. The 27 nakṣatras cycle through the three nāḍīs (ādi, madhya, antya), the constitutional current. DIFFERENT nāḍīs earn the full 8; the SAME nāḍī earns 0 and is nāḍī-doṣa, the gravest melāpaka objection (held to bear on progeny and health). The doṣa is classically waived when the two Moons share one rāśi with different nakṣatras, or one nakṣatra with different pādas.